Devletin iç borcunda rekor artış

AKP hükümetlerinin iÅŸ başında olduÄŸu son beÅŸ buçuk yıllık dönemde devlet dış borç kullanımını kısarken, saÄŸladığı dış kaynakları YTL’ye çevirerek Hazine DÄ°BS ihalelerinde yüksek faizlerle devlete satan özel sektörün dış borç stoku ve devletin iç borcunun rekor düzeylerde artış gösterdiÄŸi belirlendi.

2002 sonundan bu yılın Haziran sonuna kadar olan dönemde kurdaki düÅŸüÅŸün de etkisiyle merkezi yönetimin dış borç stokunun YTL cinsinden tutarı düÅŸerken, özellikle piyasadan yaptığı iç borçlanma yüzde 173 artarak 193 milyar YTL’ye, toplam iç borcu da 261 milyara ulaÅŸtı. Özel sektörün dış borcu da 2003 başından bu yılın Mart sonuna kadar olan dönemde yüzde 300’lük rekor artışla 172 milyar dolara çıktı.
DiÄŸer bir deyiÅŸle uluslar arası borç rasyolarını tutturmak için dış borç stokunun milli gelire oranını kağıt üzerinde küçülten merkezi yönetim, özel sektörün dış borçlanmayla saÄŸladığı kaynakları iç borçlanma ihalelerinde yüksek faizlerle çekerek, borcunu döndürdü. Böylece hükümet, kağıt üzerinde azalttığı dış borçlanmayı aslında özel sektör kanalıyla rekor düzeylerde büyüttü.

Merkez Bankası ve yerel yönetimler ile diÄŸer kamu hariç olmak üzere sadece hükümetlerin tasarrufundaki “merkezi yönetim dış borç stokuö, 2002 sonundan bu yılın Haziran sonuna kadar olan beÅŸ buçuk yıllık dönemde yüzde 25.4 oranında 14.4 milyar YTL’lik artışla 71.2 milyar YTL’ye yükseldi. Bu artışın da büyük bölümü dış kredi kullanımlarından çok yurt dışı piyasalarda yapılan tahvil ihraçlarından kaynaklandı.
2002 sonunda 1.6 olan, bu yıl Haziran sonunda 1.2 YTL’ye gerileyen dolar kuruna göre yapılan hesaplamada merkezi yönetim dış borç stokunun Türk parası karşılığının ise yüzde 6.1 oranında 5.7 milyar YTL azalarak 92.8 milyar YTL’den, 87.2 milyar YTL’ye gerilediÄŸi dikkati çekti. Haziran sonu itibariyle merkezi yönetim dış borcunun 12.3 milyar YTL’lik (10 milyar dolar) bir bölümünü IMF’ye olan borç oluÅŸturdu.

Merkezi yönetim dış borcunun çok az arttığı anılan dönemde iç borç stoku ise rekor bir artış gösterdi. Özellikle piyasadan yapılan iç borçlanma anılan dönemde yüzde 173.2 oranında 122.6 milyar YTL artarak 193.3 milyara ulaÅŸtı. Kamu kesimine yapılan ihraçlarla birlikte toplam iç borç stoku yüzde 74.2 oranında 111.1 milyar YTL artışla 261 milyar YTL oldu.

Döviz cinsinden düÅŸük bir artış gösteren, kura baÄŸlı olarak YTL cinsinden tutarı düÅŸen dış borçla birlikte merkezi yönetimin toplam borcu, anılan dönemde net 105.5 milyar YTL’lik bir artışla 348.2 milyar YTL’ye çıktı.

Anılan dönemde merkezi yönetim toplam borç stoku içinde iç borcun payı yüzde 61.7’den yüzde 75’e yükseldi.